Dạy học blog | SINH HỌC

Tài liệu ôn tập sinh học phổ thông

Bài 39: BIẾN ĐỘNG SỐ LƯỢNG CÁ THỂ CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT

Chuyên đề quần xã bồi dưỡng HSG môn sinh học
I. BIẾN ĐỘNG SỐ LƯỢNG CÁ THỂ

Là sự tăng, giảm số lượng cá thể của quần thể đó quanh trị số cân bằng khi kích thước quần thể đạt giá trị tối đa, cân bằng với sức chứa của môi trường

 Gồm 2 loại: Biến động theo chu kì và biến động không theo chu kì

Biến động theo chu kì

Biến động không theo c.kì

Xảy ra do những thay đổi có tính chu kì của điều kiện môi trường Xảy ra do các yếu tố ngẫu nhiên, không kiểm soát được
VD: chu kì ngày đêm, tuần trăng, mùa, nhiều năm, hoạt động của thuỷ triều,..

* Thỏ là thức ăn của mèo rừng, số lượng mèo rừng phụ thuộc vào nguồn thức ăn là thỏ. Khi số lượng thỏ tăng lên, mèo rừng có nguồn Thức ăn dồi dào nên có điều kiện tăng số lượng cá thể. Tuy nhiên số lượng thỏ cũng phụ thuộc vào số lượng kẻ thù là mèo rừng (Số lượng thỏ và số lượng mèo rừng khống chế lẫn nhau).

” Giúp các nhà nông nghiệp xác định đúng lịch thời vụ,  để vật nuôi, cây trồng sinh trưởng trong điều kiện thích hợp nhất trong năm, nhằm đạt năng suất cao. Đồng thời giúp các nhà bảo vệ môi trường chủ động trong việc hạn chế sự phát triển quá mức của các loài sinh vật gây hại, gây mất cân bằng sinh thái.

VD: lũ lụt, bão, cháy rừng, dịch bệnh, hoặc khai thác tài nguyên của con người gây nên.

II. NGUYÊN NHÂN GÂY BIẾN ĐỘNG SỐ LƯỢNG CÁ THỂ CỦA QUẦN THỂ

1. Nguyên nhân gây biến động số lượng cá thể của quần thể

Do những thay đổi của những nhân tố sthái vô sinh của môi trường (khí hậu, thổ nhưỡng,..) và nhân tố sinh thái hữu sinh trong quần thể (cạnh tranh giữa các cá thể trong đàn, số lượng kẻ thù ăn thịt,..)

Quần thể

Nguyên nhân gây biến động quần thể

Cáo ở đồng rêu phương Bắc Phụ thuộc vào số lượng con mồi là chuột lemmut
Sâu hại mùa màng Vòa mùa có khí hậu ấm áp, sâu hại sinh sản nhiều
Cá cơm ở vùng biển Pêru Dòng nước nóng làm cá cơm chết hàng loạt
Chim cu gáy Phụ thuộc vào nguồn thức ăn
Muỗi Vào thời qian cóp nhiệt độ ấm áp và độ ẩm cao, muỗi sinh sản nhiều
Ếch nhái Vào mùa mưa, ếch nhái sinh sản mạnh
Bò sát, ếch nhái ở miền Bắc Việt nam Số lượng giảm bất thường khi có nhiệt độ xuống quá thấp (thấp hơn 80C)
Bò sát, chim nhỏ, gạm nhấm Số lượng giảm mạnh do lũ lụt bất thường
Động, thực vật rừng U minh thượng Số lượng giảm do cháy rừng
Thỏ ở Ôxtrâylia Số lượng tăng giảm bất thường do nhiễm virut gây bệnh U nhầy
Nội dung Do thay đổi của các NTST vô sinh Do thay đổi của các NTST hữu sinh
Khái niệm – Là nhân tố không phụ thuộc mật độ quần thể

vì các NTST không bị chi phối bởi mật độ cá thể của quần thể

* Các NTST vô sinh tác động trực tiếp và 1 chiều lên sinh vật ” ảnh hưởng tới trạng thái sinh lí của các cá thể. Sống trong điều kiện tự nhiên không thuận lợi, mức sinh sản của các cá thể giảm, khả năng thụ tinh kém, sức sống của con non thấp,..

– Là nhân tố phụ thuộc mật độ quần thể

vì các NTST bị chi phối bởi mật độ cá thể của quần thể

* Các nhân tố hữu sinh như; sự cạnh tranh giữa các cá thể trong cùng 1 đàn số lượng kẻ thù ăn thịt, mức sinh sản và mức độ tử vong, sự phát tán của các cá thể trong quần thể,.. ” ảnh hưởng rất lớn khả năng tìm kiếm thức ăn, nơi ở, nơi đẻ trứng, khả năng sinh sản và nở trứng, khả năng sống sót của con non,.. và do vậy ảnh hưởng tới số lượng cá thể trong quần thể.

Nhân tố ảnh hưởng  lớn, rõ rệt nhất Khí  hậu Sự cạnh tranh cùng loài.

(Đối với những loài động vật ít có khả năng bảo vệ vùng sống thì yếu tố ảnh hưởng lớn nhất là số lượng kẻ thù ăn thịt)


2. Sự điều chỉnh số lượng cá thể của quần thể.

– Là xu hướng tự điều chỉnh số lượng cá thể bằng cách làm giảm hoặc tăng số lượng cá thể của quần thể

     + Trong điều kiện môi trường sống thuận lợi, nguồn thức ăn dồi dào các nhân tố điều chỉnh mật độ (cạnh tranh, kẻ thù ăn thịt,..) tác động làm cho quần thể tăng mức sinh sản, giảm mức độ tử vong, nhiều cá thể từ nơi khác khan hiếm thức ăn nhập cư tới sống trong quần thể ” số lượng cá thể của quần thể tăng lên nhanh.

     + Ngược lại, khi số lượng cá thể tăng lên cao, sau 1 thời gian, nguồn sống trong môi trường trở nên thiếu hụt, nơi ở chật chội,…dẫn tới cạnh tranh gay gắt giữa các cá thể làm tăng mức độ tử vong và giảm mức sinh sản của quần thể. Đồng thời, khi cạnh tranh nhau gay gắt giữa các cá thể tăng lên, nhiều cá thể trong quần thể sẽ xuất cư đi tìm nơi sống mới. Số lượng cá thể của quần thể lại được điều chỉnh giảm đi.

 3. Trạng thái cân bằng của quần thể.

* Khái niệm:

Quần thể có xu hướng tự điều chỉnh về trạng thái cân bằng do có số lượng các cá thể ổn định và cân bằng với khả năng cung cấp nguồn sống của môi trường.

* Cơ chế:điều hoà mật độ cá thể của quần thể

Khi mật độ cá thể giảm xuống quá mức hoặc tăng lên quá cao, các nhân tố sinh thái của môi trường có thể tác động làm giảm số cá thể của quần thể hoặc tác động làm tăng số cá thể của Quần thể. Điều này liên quan tới  mối tương quan  mức sinh sản, tử vong, phát tán cá thể.

* Trong quần thể, mức sinh sản (b), mức độ tử vong (d), xuất cư (e) và nhập cư (i): có quan hệ với nhau

                        b + i  =  d + e

Photobucket
 
Photobucket
Photobucket
Photobucket
Photobucket
Photobucket
Photobucket

3 responses to “Bài 39: BIẾN ĐỘNG SỐ LƯỢNG CÁ THỂ CỦA QUẦN THỂ SINH VẬT

  1. Xoài Xanh 24.04.2013 lúc 5:26 sáng

    cho em hỏi vai trò của sự điều chỉnh số lượng cá thể của quần thể là gì ạ?

  2. hathanh278 09.05.2013 lúc 5:02 chiều

    Dạ cho em hỏi,thầy có tài liệu về những đặc trưng cơ bản của các quần thể trong ruộng lúa k ạ

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: