Dạy học blog | SINH HỌC

Tài liệu ôn tập sinh học phổ thông

Bài 20. Tạo giống nhờ công nghệ gen

I. Công nghệ gen

1. Khái niệm công nghệ gen

– Công nghệ gen là quy trình tạo ra những tế bào sinh vật có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới

– Kỹ thuật tạo ADN tái tổ hợp để chuyển gen từ tế bào này sang tế bào khác gọi là kỹ thuật chuyển gen

2. Các bước cần tiến hành trong kỹ thuật chuyển gen

a. Tạo ADN tái tổ hợp

* Nguyên liệu:

            + ADN chứa gen cần chuyển.

            + Thể truyền : Plasmit (là ADN dạng vòng nằm trong tế bào chất của vi khuẩn và có khả năng tự nhân đôi độc lập với ADN vi khuẩn) hoặc thể thực khuẩn (là virut chỉ ký sinh trong vi khuẩn).

            + Enzim cắt (restrictaza) và enzim nối (ligaza).

* Cách tiến hành:

– Tách chiết thể truyền và gen cần chuyển ra khỏi tế bào

– Xử lí bằng một loại enzim giới hạn (restrictaza) để tạo ra cùng 1 loại đầu dính

– Dùng enzim nối để gắn chúng tạo ADN  tái tổ hợp

b. Đưa ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận

– Dùng muối CaCl2 hoặc xung điện cao áp làm dãn màng sinh chất của tế bào để ADN tái tổ hợp dễ dàng đi qua màng.

c. Phân lập dòng tế bào chứa ADN  tái tổ hợp

– Chọn thể truyền có gen đánh dấu

– Bằng các kỹ thuật nhất định nhận biết được sản phẩm đánh dấu.

– Phân lập dòng tế bào chứa gen đánh dấu.

II. Ứng dụng công nghệ gen trong tạo giống biến đổi gen

1. Khái niệm sinh vật biến đổi gen

Khái niệm : Sinh vật biến đổi gen là sinh vật mà hệ gen của nó đã được con người làm biến đổi phù hợp với lợi ích của mình.

– Cách làm biến đổi hệ gen của sinh vật:

            + Đưa thêm một gen lạ vào hệ gen của sinh vật tạo ra sinh vật chuyển gen.

            + Làm biến đổi 1 gen có sẵn trong hệ gen.

            + Loại bỏ hoặc làm bất hoạt một gen nào đó trong hệ gen. VD Ở cà chua, làm bất hoạt gen  làm quả chín bị bất hoạt nhằm bảo quản được lâu mà không bị hỏng.

2. Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen

a. Tạo giống động vật chuyển gen

 * Cách tiến hành :

– Lấy trứng cho thụ tinh trong ống nghiệm

– Tiêm gen cần chuyển vào hợp tử và hợp tử phát triển thành phôi

– Cấy phôi đã được chuyển gen vào tử cung con vật khác để nó mang thai sinh đẻ

Tạo giống bò chuyển gen: có 2 cách

            Phương pháp vi tiêm:

            + Lấy trứng ra khỏi con vật rồi cho thụ tinh trong ống nghiệm.

            + Tiêm gen cần chuyển vào hợp tử (nhân non) và nuôi hợp tử phát triển thành phôi.

            + Cấy phôi vào tử cung con cái khác để nó mang thai và đẻ bình thường g con vật biến đổi gen.

            Phương pháp cấy nhân có gen đã cải biến:

            + Nuôi tế bào và bổ sung ADN mang gen cải biến.

            + Chọn lọc tế bào thay thế gen.

            + Dung hợp với tế bào trứng đã loại nhân.

            + Tế bào dung hợp được cấy vào bò mẹ.

*Thành tựu thu được :

– Chuyển gen prôtêin người vào cừu tạo cừu biến đổi gen sản sinh prôtêin người trong sữa cừu.

– Chuyển gen hoocmôn sinh trưởng của chuột cống vào chuột bạch →  chuột bạch biến đổi gen có kích thước và khối lượng cơ thể gấp đôi chuột bình thường cùng lứa.

b. Tạo giống cây trồng biến đổi gen

* Cách tiến hành : chuyển gen bằng Ti-plasmit, bằng virut, chuyển gen qua ống phấn, vi tiêm vào tế bào trần, dùng súng bắn gen…

*Thành tựu thu được :

– Chuyển gen kháng thuốc diệt cỏ từ loài thuốc lá cảnh vào cây bông và đỗ tương

– Chuyển gen trừ sâu từ vi khuẩn vào cây bông.

– Tạo giống lúa “gạo vàng” có khả năng tổng hợp β – carôten trong hạt.

c. Tạo giống vi sinh vật biến đổi gen

– Chuyển gen tổng hợp hooc môn insulin của người vào vi khuẩn Ecoli bằng cách dùng plasmit làm thể truyền. Tạo được chủng vi khuẩn Ecoli mang gen insulin của người, sản xuất hoocmôn insulin làm thuốc chữa bệnh tiểu đường trên quy mô công nghiệp.

– Tạo chủng vi khuẩn sản xuất ra các sản phẩm có lợi trong nông nghiệp, làm sạch môi trường như phân hủy rác thải, dầu loang, …

– Tạo chủng vi khuẩn Ecoli sản xuất hocmôn somatostatin qua các bước sau:

–  Phân lập gen mã hóa somatostatin (in vitro).

            + Tạo ADN tái tổ hợp (gắn vào plasmit).

            + Chuyển ADN tái tổ hợp vào E.coli.

            + Phân lập dòng thuần.

            + Nuôi cấy trên quy mô công nghiệp.


One response to “Bài 20. Tạo giống nhờ công nghệ gen

  1. trần thị ngọc diệp 29.09.2016 lúc 7:24 chiều

    Công nghệ gen trên bò cái sinh sản.Xin vui lòng cho e biết về đề tài này ạ.Chân thành cảm ơn

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: