Sử dụng Blog trong dạy học

Nền Giáo dục cách mạng  Việt Nam đã có lịch sử 65 ra đời và phát triển. Trong lịch sử lâu dài đó Giáo dục Việt Nam đã góp phần to lớn vào công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước. Ngày nay, trong xu thế hội nhập và phát triển, Giáo dục Việt Nam đứng trước những cơ hội và thách thức mới. Nhiệm vụ tiếp cận các nền giáo dục hiện đại để đào tạo nguồn nhân lực cho quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước là nhiệm vụ mà những người làm công tác giáo dục Việt Nam phải trăn trở. Việc ứng dụng CNTT vào dạy học trở thành một trong những yêu cầu quan trọng  trong tiến trình dạy học. Người thầy có thể tiếp cận những phương pháp dạy học tiên tiến thông qua việc sử dụng CNTT trong các bài giảng của mình. Có thể nhiều người nghĩ rằng, việc sử dụng CNTT là một điều gì đó khó khăn, phức tạp. Nhưng trong thực tế, đó là những ứng dụng rất quen thuộc mà các nhà cung cấp dịch vụ cung cấp phục vụ rộng rãi mọi người. Một trong những dịch vụ phổ biến có thể vận dụng trong quá trình dạy học là sử dụng Blog để tạo ra những không gian dạy học ngoài lớp học truyền thống.

Trong quá trình hình thành và phát triển của các dịch vụ trên mạng Internet, blog là một dịch vụ mới được nhiều nhà cung cấp dịch vụ quan tâm, mỗi người có một cách tiếp cận và sử dụng blog khác nhau nên cũng có nhiều cách hiểu khác nhau về blog. Có thể hiểu “Blog là trang thông tin điện tử (website) có các mục tin sắp xếp theo trật tự thời gian như một nhật ký, được thiết kế trên một trang thông tin điện tử chính của một công ty phần mềm mạng cung cấp, dễ sử dụng, có tính tương tác cao nhằm mục đích phục vụ đông đảo người sử dụng Internet.Về mặt kỹ thuật tin học, blog là một website được viết bằng một phần mềm, hiệu quả của phần mềm này tạo ra nền và các chức năng của blog. Vì vậy blog là một website có thể dễ dàng được tạo ra và truy cập, thay đổi thông tin. Blog được xây dựng trên những website của những công ty cung cấp dịch vụ Internet hàng đầu trên thế giới, nên tính bảo mật của blog khá cao, bởi vì các website chủ có hệ thống an ninh tương đối an toàn. Blog có một ưu điểm là có tính tương tác cao. Vì vậy hình thức và các thông tin trên blog có thể được người sử dụng thay đổi một cách dễ dàng, khác với website có tính ổn định tương đối cao.
Và một điều quan trọng nữa là blog với hệ thống sever đủ mạnh của các nhà cung cấp dịch vụ có thể miễn phí một dung lượng bộ nhớ đủ để thỏa mãn nhu cầu nhất định của người sử dụng.
Người sử dụng có thể đăng văn bản, hình ảnh, phim và một số file dữ liệu khác trên các bài đăng (post). Trong các post trên blog có thể tạo ra các liên kết đến các địa chỉ blog và website khác. Người sử dụng có thể sắp xếp, quản lý những người được truy cập trực tiếp vào blog và có thể thống kê số lượng lượt người truy cập vào blog của mình. Những người truy cập vào blog có thể đưa các đoạn văn bản bình luận phản hồi (comment) vào blog với tính năng “add comment”, các đoạn văn bản này cũng được sắp xếp theo thứ tự thời gian. Tính năng “add comment” là câu phản hồi của những nội dung mà chủ nhân của blog đưa ra trước đó. Phần lớn các blog hiện nay đều có thể khống chế việc cho hay không cho, cho những đối tượng nào comment lên blog của mình. Ngoài ra đối với một số loại blog người sử dụng có thể tải các file lên đó để tạo thành một kho chứa mà những người khác vào blog có thể tải xuống để sử dụng. Một tiện lợi nữa của blog là nếu người sử dụng biết thiết kế web đơn giản thì có thể chỉnh sửa các đoạn mã lập trình để làm đa dạng hơn blog của mình như chèn chữ nghệ thuật, chèn anbum,  làm nhạc nền vào blog, thay đổi theme mới
Một số loại blog phổ biến hiện nay là: Blogger.com, Blog 360 và 360 Plus của Yahoo, Blog của Opera, Blog của WordPress, Blog của các nhà cung cấp Việt Nam (ngoisaoblog.com, vnnblog.com, tamtay.vn, , yume.vn, zing.vn, blogtiengviet.net, Bachkim.vn).
Với những tính năng đa dạng mà các nhà cung cấp dịch vụ tạo ra trên các blog, GV và HS có thể khai thác blog để phục vụ cho hoạt động dạy và học tất cả các môn học, trong đó có môn học vật lý. Các loại blog trong dạy và học như sau:
Blog hỗ trợ dạy học
Có thể hiểu loại blog này như sau “Blog hỗ trợ dạy học là blog được xây dựng để hỗ trợ và tham gia một phần hay một công đoạn nào đó của quá trình dạy học”.
Blog dạy học
Khác với blog hỗ trợ dạy học, blog dạy học có những yêu cầu chặt chẽ về nội dung và cấu trúc: “Blog dạy học là một phương tiện dạy học hiện đại được xây dựng và tổ chức sao cho có nội dung và cấu trúc đáp ứng được các chức năng cơ bản của quá trình dạy học”.
Blog học tập
Trong khi GV là người sở hữu blog hỗ trợ dạy học và blog dạy học, thì HS là người sở hữu blog học tập: “Blog học tập là blog của cá nhân hoặc một nhóm HS được xây dựng và tổ chức nhằm hỗ trợ quá trình học tập của mình”.
Chúng ta có thể tìm hiểu sâu hơn về những chức năng của blog dạy học
Với tư cách là một phương tiện dạy học hiện đại, blog dạy học có thể sử dụng với một số chức năng của lý luận dạy học cơ bản:
Ôn tập kiến thức và rèn luyện  kỹ năng cần thiết cho quá trình tiếp thu bài mới.
Blog  dạy  học là  phương  tiện  hỗ  trợ  đắc lực cho việc củng cố tri thức và kỹ năng xuất phát của HS. Thông qua blog dạy học để đưa ra những KTTT, ngắn gọn phù hợp với trình độ xuất phát của HS, giúp HS củng cố kiến thức đã học, thấy được sự liên quan logic giữa kiến thức và kỹ năng cũ với vấn đề mới cần nghiên cứu, đưa HS vào tình huống có vấn đề để kích thích sự hứng thú, nhu cầu nhận thức tri thức mới và sẵn sàng tham gia vào quá trình tham gia xây dựng kiến thức mới.
Hình thành kiến thức và kỹ năng mới cho học sinh.
Với chức năng xây dựng kiến thức, kỹ năng mới trong quá trình dạy học, blog có thể được sử dụng để thực hiện một số công việc cụ thể.
Trong các bài đăng trên blog, GV cung cấp hệ thống câu hỏi nêu vấn đề, câu hỏi định hướng để hướng dẫn HS tìm hiểu kiến thức mới. Hệ thống câu hỏi này có thể được hỗ trợ bằng các hình ảnh minh họa, các đoạn phim mô phỏng. Điều đó sẽ có tác dụng cung cấp kiến thức, vừa là cơ sở để HS hình thành kiến thức mới.
Để giúp cho HS học tập tốt hơn, trên blog của mình GV sẽ cung cấp các liên kết, mà từ các liên kết đó HS tìm được nguồn tài liệu để hình thành kiến thức mới. GV còn có thể sử dụng blog để đưa ra các kiến thức gợi ý ngắn gọn cho quá trình hình thành kiến thức của HS.
       Củng cố, ôn luyện và vận dụng kiến thức
Trong blog của mình, GV giới thiệu nội dung các vấn đề cần ôn luyện đã được lựa chọn, phân loại và tổng hợp theo yêu cầu của chương trình, theo mức độ quan trọng của từng vấn đề trong bài học. Bên cạnh những nội dung mà GV cung cấp trên blog, GV còn  giao  cho HS những  nhiệm vụ  cụ thể  mà HS cần giải quyết  để củng cố tri thức, rèn luyện kỹ năng và vận dụng kiến thức đã học.
Tổng kết, hệ thống hóa kiến thức
Trong quá trình DH, GV có thể lựa chọn các KTTT của những bài học đã học, theo những sơ đồ tổng hợp để đưa vào blog với mục đích tổng kết, hệ thống hóa kiến thức cho HS. Những bài đăng các bài tập, câu hỏi trắc nghiệm giúp HS có thể lựa chọn những nội dung khác nhau một cách tùy ý và có thể lặp lại quá trình ôn tập nhiều lần. Các bài tập luyện tập được sắp xếp từ đơn giản đến phức tạp có tác dụng giúp HS hiểu được trình tự, hệ thống và phương pháp giải từng loại bài tập cụ thể.
Kiểm tra, đánh giá trình độ kiến thức, kỹ năng của học sinh
Sau  khi  kết  thúc quá trình  hình  thành kiến thức mới, GV lựa chọn và hình thành hệ thống các câu hỏi và bài tập trắc nghiệm để kiểm tra  đánh giá  hiệu  quả của quá trình đó. Với chức năng comment GV có thể đưa ra đề bài trực tiếp cho HS, HS trả lời, GV đánh giá câu trả lời của HS  bằng những comment sau đó.
Qua những phân tích ở trên đã chứng tỏ blog dạy học thực sự là một phương tiện dạy học hiện đại có thể thực hiện một cách có hiệu quả các chức năng của quá trình dạy học. Blog có thể kết hợp với các hình thức  và phương pháp dạy học hiện đại như dạy học chủ đề, dạy học dự án… Tuy nhiên vì blog có các chức năng đơn giản, các tập đoàn phần mềm tạo ra nó không phải phục vụ mục đích dạy học, nên việc sử dụng một blog trở thành một blog dạy học khó có thể đạt được những hiệu quả cao như một website dạy học được thiết kế vì mục đích dạy học.
Nguyên tắc xây dựng blog dạy học
Với mục đích phổ biến blog trong cộng đồng  những người sử  dụng  Internet, các công ty cung  cấp dịch  vụ đã thiết kế nhiều  tính năng  tiện lợi cho blog. Với những  tính năng này, GV có thể sáng tạo, xây dựng blog thành một phương tiện dạy học. Quá trình xây dựng một blog dạy học có những nguyên tắc cơ bản sau đây:
·      Blog dạy học cần phải đảm bảo những yêu  cầu  của  một phần mềm  hỗ trợ dạy  học, đó là phải đảm bảo các tiêu chí của hai lĩnh vực giáo dục và CNTT.
·      Một blog dạy học được xây dựng trước tiên phải xuất  phát  từ  những  ý đồ sư phạm của GV và phải đạt  hiệu quả cao trong quá trình dạy học.
·      Trong blog phải có bố cục,  nội dung của các tiện ích trên blog thực hiện những nội dung cụ thể của quá trình dạy học.
·      Các cơ sở dữ liệu đưa vào blog phải được chọn lọc, ngắn gọn, dễ hiểu, dễ dàng cập nhật, chia sẽ. Cấu trúc dữ liệu có tác dụng như một thư viện điện tử để HS tìm hiểu kiến thức hơn là việc thông báo kiến thức.
·      Các liên kết trong blog phải đến những địa chỉ website có thông tin chính xác, phục vụ trực tiếp nội dung dạy học.
·      Giao diện của blog đẹp mắt, thuận tiện cho việc sử dụng nhưng lại không được lạm dụng các hiệu ứng rườm rà gây mất tập trung trong quá trình dạy học.
·      Trên blog nên có những chức năng giải trí cơ bản để động viên HS.
Trên blog dạy học nên có những thành phần sau:
· Tiêu đề và những nội dung cơ bản của kiến thức cần học
· Những qui định cho người tham gia học trên blog
· Thời khóa biểu
· Các kiến thức cần ôn tập lại
· Bài giảng và các kiến thức mới
· Các hướng dẫn học tập
· Các bài tập, bài kiểm tra đánh giá
· Những liên kết để HS tìm tài liệu và kiến thức
· Một số chức năng giải trí

Có thể triển khai ứng dụng của blog dạy học trong thực tế nhà trường phổ thông như sau:

Căn cứ vào thực trạng về cơ sở vật chất, trang thiết  bị và  kinh phí  của  nhà trường; căn cứ vào điều kiện của GV và HS có thể tiến hành phổ biến blog dạy học dưới các hình thức nhiều hình thức khác nhau. Để có sự quản lý thống nhất trong mỗi nhà trường, việc phổ biến blog dạy học có thể triển khai như sau:

·        Mỗi nhà trường nên có một website để liên kết với các blog  của tổ và GV.

·        Mỗi GV có một địa chỉ email và tạo một blog dạy học để hỗ trợ việc dạy học.

·        Động viên mỗi HS có một địa chỉ email và một blog  học  tập  để hỗ trợ học tập.

Trong thực tế giảng dạy ở nhà trường phổ thông người viết bài báo này đã tổ chức nhiều hoạt động dạy học trên blog của mình và đã được nhiều học sinh đón nhận. Có thể đánh giá rằng việc dạy học trên blog có thể tạo ra những nét rất mới, phù hợp với tâm lí lứa tuổi của học sinh. Quan trọng hơn đó chính là ý thức triển khai việc đổi mới phương pháp dạy học nói chung và việc ứng dụng CNTT trong dạy học nói riêng.

                                                                        Nguyễn Hoài Ân – Giáo viên trường THPT Đồng Hới

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s