Dạy học blog | SINH HỌC

Tài liệu ôn tập sinh học phổ thông

Tính trạng (traits)

Con cái luôn được thừa hưởng một hoặc vài tố chất nào đó giống bố mẹ (ví dụ: nét cười, cặp mắt, màu da, mái tóc…). Những nét/điểm/tố chất/tính trng (được thừa kế) này tiếng Anh gọi là trait. Và di truyền là đề cập đến việc truyền tính trng  từ bố mẹ sang con cái. Từ xa xưa, con người đã biết điều này và tạo ra các giống cây trồng, vật nuôi có tính trng  tốt bằng cách lựa chọn bố tốt và mẹ tốt, ví dụ: lai hai con ngựa tốt để con của nó cũng có khả năng chạy nhanh, cây cho quả to và sai quả … Tuy nhiên, người ta vẫn chưa có được một phương pháp khoa học để có thể dự đoán được đầu ra sẽ có tính trng như thế nào nếu lựa chọn hai cả thể bố mẹ cụ thể nào đó.

Mendel là người đầu tiên nghiên cứu điều này. Ông dùng cây đậu Hà Lan để nghiên cứu sự di truyền dựa trên một số tính trng  nhất định: màu sắc và kích thước.

Cây đậu Hà Lan có đặc điểm là có khả năng tự thụ phấn, nên sau một vài thế hệ, chúng là thuần chủng. Ban đầu, ông xem xét một tính trạng màu sắc của hạt bằng cách lai chéo cây có hạt vàng (yellow) với cây có hạt xanh (green). Kết quả là mọi con cái  ở thế hệ con cái đầu tiên ( F1) đều có hạt vàng (nghĩa là chỉ xuất hiện tính trng của một trong 2 cây gốc, cụ thể là cây có hạt màu vàng). Cùng với một số thí nghiệm khác cho kết quả tương tự, Mendel kết luận rằng tính trng  không phải được qui định bởi một nhân tố riêng rẽ, mà là một cặp nhân tố cùng loại, có thể cùng hoặc khác trạng thái. Nhân tố này tồn tại ở hai  trạng thái:  tri  và  ln. Ông dùng chữ cái HOA để thể hiện nhân tố trội, ví dụ A; và chữ cái thường để thể hiện nhân tố lặn, ví dụ: a.

Như vậy, tuỳ vào cấu trúc của tính trng, mà kiểu hình thể hiện ra bên ngoài của tính trng sẽ khác nhau. Cụ thể là mỗi tính trng sẽ được qui định bởi 1 cặp nhân tố hay còn gọi là inherited characteristics (đc tính di truyn) (trội, lặn) và tuỳ vào sự kết hợp của cặp nhân tố này mà chúng được phân ra là cặp đồng nhất (ví dụ: AA, aa) và không đồng nhất ( ví dụ: Aa, aA). “đc tính di truyn” là thuật ngữ đặt ra bởi Mendel, và sau này được biết đến với cái tên “gene“; đồng thời, mỗi biểu hiện cụ thể của gen (trội, lặn) được gọi là alen.

gen-tinhtrangMendel đã kết luận rằng, biểu hiện bên ngoài  của một cá thể phụ thuộc vào đặc tính di truyền bên trong . Ông cũng kết luận rằng mỗi đặc tính di truyền tồn tại theo cặp: một cái mang đặc tính trội và một cái mang đặc tính lặn. Điều này tương ứng với mỗi loại alen, ta gọi là alen trội và alen lặn. Nếu kiểu hình trội được biểu hiện, ta gọi là gen trội (Aa, AA, aA); ngược lại ta gọi là gen  lặn.

Chính vì cây đậu Hà Lan tự thụ phấn một cách tự nhiên, nó không lai tạp tính trng  từ các cây khác, nên có thể nói rằng cây thuần lai luôn có sẵn. Một cây được gọi là thuần lai cho một  tính trng nào đó nếu nó là cặp đồng nhất. Ví dụ: một cây thuần lai với tính trạng thuần là quả màu vàng  thì luôn cho ra cây con cũng có quả màu vàng.

QUI ƯỚC: Kí hiệu CHỮ HOA  biểu hiện cho gen trội và chữ thường biểu hiện cho gen lặn.

2 responses to “Tính trạng (traits)

  1. thảo 02.10.2013 lúc 6:58 chiều

    trả lời hộ minh câu này nhé: cả 2 vợ chồng bị bạch tạng đẻ con ra ko bị? tại sao

    • Hải Quảng 02.10.2013 lúc 9:43 chiều

      Câu hỏi này bạn Thảo gặp trong thực tế hay đọc bài ở đâu? Theo mình biết thì bệnh bạch tạng thì đo đột biến gen lặn trên NST thường gây nên. Vì vậy cả bố và mẹ đều bị bệnh bạch tạng thì con sinh ra thì chắc chắn sẽ bị bệnh. Còn nếu không bị bệnh thì có thể do một đột biến tiếp theo chăng? hay bạn nhầm lẫn bệnh bạch tạng với bệnh bạch biến (có đặc điểm bên ngoài gần giống với bệnh bạch tạng).

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: